Już od października ruszy w Polsce system kaucyjny i pojawią się napoje w specjalnie oznakowanych opakowaniach. Ten system to wspólne działanie mające na celu poprawę stanu środowiska, a jego wprowadzenie w Polsce to proces, który wynika z globalnych trendów i potrzeb związanych z ekologią. System nałoży jednak na mieszkańców dodatkowe obowiązki, nie dając praktycznie nic w zamian. Na terenach wiejskich wprowadzony sposób odbioru butelek i puszek objętych kaucją będzie bardziej dotkliwy, bo gęstość punktów, w których będzie można odzyskać wpłaconą kaucję będzie stosunkowo niska.
Na czym system ma polegać?
Sprawa jest prosta – na pobieraniu kaucji od konsumentów przy zakupie napojów w opakowaniach objętych systemem, a następnie zwracaniu tej kaucji po oddaniu pustych opakowań w wyznaczonych punktach zbiórki. To mechanizm promujący recykling i ponowne wykorzystanie opakowań. W polskim systemie prawnym został on wprowadzony w życie ustawą z dnia 13 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi oraz niektórych innych ustaw.
Przedsiębiorcy wprowadzający napoje w opakowaniach objętych systemem zobowiązani są do umieszczania na tych opakowaniach oznakowania wskazującego na objęcie opakowania systemem kaucyjnym i określającego wysokość kaucji. Kaucję będzie można odzyskać wyłącznie za opakowania oznakowanie logo systemu kaucyjnego.
Systemem będą objęte:
- Butelki plastikowe jednorazowego użytku do 3 litrów,
- Butelki szklane wielokrotnego użytku do 1,5 litra,
- Puszki metalowe do 1 litra.
Za butelki PET o pojemności do 3 litrów i puszki metalowe o pojemności do 1 litra zwrot kaucji wynosić będzie 50 groszy, za butelki szklane wielokrotnego użytku o pojemności do 1,5 litra będzie to 1 złotówka.
Punktami zbiórki opakowań ze znakiem kaucji będą:
- Wszystkie sklepy powyżej 200 m², które oferują napoje w opakowaniach objętych systemem kaucyjnym,
- Sklepy poniżej 200 m², w których sprzedawane będą napoje w butelkach szklanych wielokrotnego użytku (obecnie na rynku dotyczy to przede wszystkim napojów piwnych),
- Pozostałe sklepy, które przystąpią do systemu,
- Automaty kaucyjne dostępne także poza punktami handlowymi,
- Inne punkty zbiórki.
Sklepy o powierzchni powyżej 200 mkw. będą musiały przystąpić do systemu obowiązkowo. Prowadzący mniejsze sklepy będą mogli dobrowolnie przystępować do systemu w zakresie zwrotu kaucji oraz prowadzenia punktów zbiórki opakowań i odpadów opakowaniowych. Zgodnie z przepisami obowiązki małych sklepów, w których klientom oferowane są napoje w opakowaniach objętych systemem kaucyjnym, zależeć będą od rodzaju opakowania.
W przypadku butelek PET i puszek właściciel jest obowiązany do uczestniczenia w systemie kaucyjnym co najmniej w zakresie pobierania kaucji oraz może uczestniczyć w tym systemie w zakresie zwracania kaucji oraz zbierania pustych opakowań i odpadów opakowaniowych. W przypadku butelek szklanych wielokrotnego użytku jest obowiązany do uczestniczenia w systemie kaucyjnym co najmniej w zakresie pobierania i zwracania kaucji oraz zbierania pustych opakowań.
Czy punktów zbierających opakowania będzie dużo?
W Polsce planowane jest uruchomienie około 100 tys. punktów zbierających odpady. W przypadku mniej gęsto zaludnionych gmin ustawa wprowadza obowiązek utworzenia choćby jednego punktu zbiórki na gminę, przy czym nie musi się on znajdować w placówce handlowej. Wdrożenie systemu ma pozwolić Polsce osiągnąć unijne cele w zakresie selektywnej zbiórki, które już w 2025 roku wynoszą 77 proc., a od 2029 roku wzrosną do 90 proc.
System funkcjonuje w szesnastu europejskich krajach: Chorwacji, Danii, Estonii, Finlandii, Holandii, Islandii, Litwie, Łotwie, Malcie, Niemczech, Norwegii, Słowacji, Szwecji, Irlandii, Rumunii i Węgrzech.
