16 grudnia 2025 roku Parlament Europejski w Strasburgu przyjął projekt rozporządzenia wzmacniającego klauzule bezpieczeństwa w umowie handlowej między Unią Europejską a krajami Mercosur. Nowe przepisy uwzględniają poprawki zgłaszane przez Polskę, nad którymi konsekwentnie pracował europoseł PSL Krzysztof Hetman. Decyzja ta istotnie wpływa na warunki funkcjonowania europejskiego rolnictwa i zasady dopuszczania produktów rolnych na rynek UE.
Przyjęte rozwiązania stanowią odpowiedź na wieloletnie obawy dotyczące nierównych warunków konkurencji między producentami unijnymi a dostawcami spoza Wspólnoty. Kluczowym elementem zmian jest wzmocnienie zasady wzajemności, zgodnie z którą produkty rolne importowane z państw Mercosur (Argentyna, Boliwia, Brazylia, Paragwaj i Urugwaj) będą musiały spełniać normy jakości, bezpieczeństwa i produkcji obowiązujące rolników w Unii Europejskiej. Dotyczy to m.in. stosowania pestycydów, antybiotyków oraz metod hodowli i upraw.
Jak podkreśla europoseł Krzysztof Hetman, nie do zaakceptowania jest sytuacja, w której europejscy rolnicy ponoszą wyższe koszty produkcji wynikające z rygorystycznych norm, podczas gdy na rynek trafiają towary wytwarzane według standardów niedopuszczalnych w UE.
Nowe rozporządzenie wprowadza również konkretne mechanizmy zapewniające skuteczność klauzul ochronnych. Obniżony został próg uruchamiania dochodzeń ochronnych, skrócono czas reakcji Komisji Europejskiej, rozszerzono katalog produktów wrażliwych oraz wprowadzono obowiązek stosowania środków ochronnych w przypadku zagrożenia rynku rolnego lub zdrowia publicznego.
Proces legislacyjny poprzedzający głosowanie był długi i wymagający. Na wcześniejszych etapach prac część poprawek była odrzucana niewielką różnicą głosów. Zamiast rezygnacji przyjęto jednak strategię konsekwentnego wzmacniania zapisów ochronnych.
– Od początku było jasne, że umowa UE–Mercosur pozostanie na agendzie. Naszym celem było więc maksymalne zabezpieczenie interesów polskich i europejskich rolników – wskazuje Krzysztof Hetman.
Równolegle działania na poziomie unijnym były wspierane przez stanowisko polskiego rządu. Minister rolnictwa i rozwoju wsi Stefan Krajewski jednoznacznie określał granice kompromisu, podkreślając, że presja negocjacyjna ma realne znaczenie.
– To dowód, że nawet w trudnych warunkach warto walczyć do końca – zaznacza minister. – Mamy argumenty, dane i rację po swojej stronie. Samochodów nie da się zjeść.
Przyjęte w Strasburgu rozwiązania nie oznaczają blokady handlu, lecz przywrócenie równych zasad konkurencji. Jak podkreśla europoseł Hetman, celem zmian jest ochrona rynku, a nie jego zamykanie. Minister Krajewski dodaje, że nowe regulacje powinny stanowić punkt wyjścia do dalszych rozmów, w tym o mechanizmach finansowej odpowiedzialności Unii Europejskiej.
– Jeżeli Unia chce realizować tę umowę, musi być gotowa ponieść pełne koszty ochrony swojego rolnictwa – podkreśla minister.
Głosowanie w Parlamencie Europejskim nie kończy debaty nad umową UE–Mercosur, ale wyraźnie zmienia jej ramy. Ustalono, że standardy produkcji, bezpieczeństwo żywnościowe i uczciwa konkurencja nie mogą być przedmiotem negocjacyjnych ustępstw. PSL zapowiada dalszy monitoring wdrażania przyjętych klauzul oraz reagowanie na wszelkie sygnały zagrożenia dla europejskich i polskich rolników.
Skuteczność tych działań, jak podkreślają ich autorzy, będzie oceniana nie na podstawie deklaracji, lecz realnych efektów w praktyce.
