Sejm przyjął nowelizację przepisów, która wprowadza do polskiego systemu prawnego możliwość rozwiązania małżeństwa poza sądem. W określonych przypadkach rozwód będzie można przeprowadzić w urzędzie stanu cywilnego, bez procesu i długiego oczekiwania na wyrok. Nowe przepisy mają wejść w życie w 2027 roku.
Nowa droga do zakończenia małżeństwa
Parlament przyjął ustawę przygotowaną przez Ministerstwo Sprawiedliwości, która wprowadza do polskiego prawa instytucję tzw. rozwodu pozasądowego. Oznacza to, że część małżeństw będzie mogła zakończyć swój związek w znacznie prostszej procedurze administracyjnej.
Zamiast prowadzenia sprawy przed sądem rozwodzącą się parę obsłuży kierownik urzędu stanu cywilnego, który sprawdzi spełnienie wymogów ustawowych, przyjmie oświadczenia małżonków i dokona odpowiedniego wpisu w rejestrze stanu cywilnego. Nowe rozwiązanie ma przede wszystkim odciążyć sądy oraz skrócić czas oczekiwania na formalne rozwiązanie małżeństwa, który w wielu przypadkach trwa obecnie miesiące.
Jak głosował Sejm
Ustawa została przyjęta 13 marca 2026 roku. Za jej uchwaleniem opowiedziało się 242 posłów, przeciw było 187 parlamentarzystów, a dwóch wstrzymało się od głosu.
Nie dla wszystkich małżeństw
Uproszczona procedura rozwodowa będzie jednak dostępna tylko w ściśle określonych sytuacjach. Z możliwości rozwiązania małżeństwa w urzędzie stanu cywilnego będą mogły skorzystać wyłącznie pary, które:
- nie mają wspólnych małoletnich dzieci,
- pozostają w związku małżeńskim co najmniej rok,
- są zgodne co do decyzji o rozwodzie,
- a żona nie jest w ciąży.
Jeśli choć jeden z tych warunków nie zostanie spełniony, sprawa rozwodowa nadal będzie musiała zostać rozpatrzona przez sąd.
Ile będzie kosztował rozwód w urzędzie
Procedura administracyjna nie będzie bezpłatna. Każdy z małżonków zapłaci 300 zł za złożenie stosownego oświadczenia, co oznacza, że łączny koszt wyniesie 600 zł. Jest to kwota zbliżona do opłaty od pozwu rozwodowego w sądzie. Twórcy ustawy podkreślają jednak, że w wielu przypadkach pozwoli to uniknąć dodatkowych kosztów, np. wynagrodzenia pełnomocnika, a także znacząco przyspieszy zakończenie formalności.
Nowe przepisy od 2027 roku
Podczas prac parlamentarnych zmieniono termin wejścia nowych regulacji w życie. Ostatecznie zdecydowano, że rozwody pozasądowe będą możliwe od 1 stycznia 2027 roku.
Ilu par może to dotyczyć
Dane statystyczne pokazują, że zmiana może objąć sporą grupę małżeństw. Według danych Głównego Urzędu Statystycznego w 2024 roku w Polsce zawarto ponad 135 tysięcy małżeństw, a jednocześnie rozpadło się ponad 57 tysięcy związków.
Ponad 57 procent rozwodów dotyczy małżeństw wychowujących małoletnie dzieci, co oznacza, że około 40 procent spraw rozwodowych dotyczy par bez dzieci. W teorii nawet około 20 tysięcy rozwodów rocznie mogłoby odbywać się poza sądem.
Eksperci podkreślają jednak, że w praktyce liczba ta może być mniejsza, ponieważ konieczne będzie spełnienie wszystkich warunków określonych w ustawie. Realnie może to oznaczać kilkanaście tysięcy spraw rocznie, które zamiast do sądu trafią do urzędów stanu cywilnego.
