Ciechocinek robi kolejny ważny krok w staraniach o wpisanie zespołu zabytkowej warzelni soli na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. 21 sierpnia marszałek województwa kujawsko-pomorskiego Piotr Całbecki, burmistrz Ciechocinka Jarosław Jucewicz oraz prezes Uzdrowiska Ciechocinek SA Marcin Zajączkowski podpisali wniosek o rozpoczęcie przez Centrum Światowego Dziedzictwa UNESCO formalnej oceny przygotowanej dokumentacji.
Wyjątkowe dziedzictwo Ciechocinka
Wniosek obejmuje cały historyczny zespół związany z produkcją soli. W jego skład wchodzą nie tylko słynne drewniane tężnie solankowe, ale również budynek warzelni soli, podziemne ujęcie solanki, fontanna „Grzybek” oraz przepompownia. Dziewiętnastowieczny ciąg technologiczny jest szczególny przede wszystkim dlatego, że do dziś funkcjonuje i nadal służy do tradycyjnego warzenia soli spożywczej oraz leczniczej. Technologia, która została zastosowana niemal 200 lat temu, przetrwała kolejne pokolenia i wciąż pozostaje częścią uzdrowiskowego charakteru Ciechocinka.
Najbardziej rozpoznawalnym elementem zespołu są oczywiście tężnie solankowe – największy zabytkowy kompleks tego typu w Europie. Ich modernizacja została zakończona w 2023 roku. Marszałek Piotr Całbecki podkreśla, że ewentualny wpis na Listę UNESCO oznaczałby nie tylko prestiż, ale także nowe możliwości rozwoju i ochrony zabytkowego zespołu.
– Wpis na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO to przede wszystkim prestiż, ale także nowe możliwości pozyskiwania środków na ochronę zabytków, konserwację i rozwój funkcji uzdrowiskowych Ciechocinka – mówił marszałek.
Jak zaznaczył, ambicją samorządu jest otwarcie uzdrowiska jeszcze szerzej na gości z Europy i świata, przy jednoczesnym zabezpieczeniu wyjątkowego dziedzictwa przed degradacją i niepożądanymi zmianami.
Teraz czas na ocenę UNESCO
Podpisany dokument zostanie przekazany do Centrum Światowego Dziedzictwa UNESCO w Paryżu za pośrednictwem Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Ministerstwa Spraw Zagranicznych. Przed Ciechocinkiem kolejny, wymagający etap. Dokumentacja zostanie poddana szczegółowej ocenie pod kątem wymagań UNESCO. Formalna weryfikacja może potrwać od 12 do 18 miesięcy.
Jeżeli ocena będzie pozytywna, procedura przejdzie do następnego etapu. Wówczas Ciechocinek odwiedzą eksperci, którzy na miejscu ocenią stan zachowania zabytkowego zespołu oraz sposób jego ochrony i zarządzania nim. Burmistrz Ciechocinka Jarosław Jucewicz zwraca uwagę, że ewentualny wpis byłby ważnym wydarzeniem dla całego województwa kujawsko-pomorskiego.
– Tężnie z fabryką soli, „Grzybkiem” i warzelnią mogą stać się drugim, po toruńskiej starówce, obiektem z naszego regionu na Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO – podkreślił.
Jak zaznaczył, miasto i samorząd województwa mają przed sobą nie tylko zadanie doprowadzenia do wpisu, ale również przygotowania odpowiedniego systemu ochrony i zarządzania tym wyjątkowym obszarem.
Wieloletnia droga do UNESCO
Obecny etap jest efektem wielu lat pracy. Ważnym momentem była decyzja z 2012 roku o przejęciu przez samorząd województwa udziałów w Uzdrowisku Ciechocinek. Kolejnym przełomem stało się uznanie zespołu za pomnik historii w 2017 roku. Właśnie wtedy rozpoczęły się intensywne działania związane z przygotowaniem dokumentacji niezbędnej do ubiegania się o wpis na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.
– To historyczny moment i zwieńczenie długiej drogi – podkreślił prezes Uzdrowiska Ciechocinek SA Marcin Zajączkowski.
Marszałkowska spółka administruje dziś tężniami solankowymi, fontanną „Grzybek” oraz Muzeum Warzelni Soli i Lecznictwa Uzdrowiskowego. Ważne działania dotyczą także samego obszaru uzdrowiska. W ubiegłym roku samorząd województwa, decyzją sejmiku, przejął nieczynny od ponad dwóch dekad zabytkowy basen solankowy w Ciechocinku. To kolejny element szerszych działań zmierzających do ochrony i przywracania wartości zabytkowym obiektom związanym z uzdrowiskową historią miasta.
Szansa na światowe wyróżnienie
Ciechociński zespół warzelni soli to przykład dziedzictwa, które nie jest jedynie świadectwem przeszłości. Jego wyjątkowość polega na tym, że historyczna technologia pozostaje żywą częścią funkcjonującego uzdrowiska. Jeśli procedura zakończy się sukcesem, Ciechocinek może zyskać rozpoznawalność na skalę międzynarodową, a kujawsko-pomorskie otrzymać drugi – po średniowiecznym zespole staromiejskim Torunia – obiekt wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.
Na ostateczne rozstrzygnięcie trzeba będzie jednak poczekać. Przed Ciechocinkiem co najmniej kilkanaście miesięcy szczegółowej oceny i dalszych przygotowań. Jedno jest już pewne, starania o wpis zabytkowej warzelni soli na listę UNESCO weszły w kolejną, formalną fazę.
