Strona główna » RSV i pneumokoki – niebezpieczne połączenie dla seniorów. Eksperci apelują o szczepienia
Zdrowie

RSV i pneumokoki – niebezpieczne połączenie dla seniorów. Eksperci apelują o szczepienia

Jesienią i zimą rośnie ryzyko infekcji dróg oddechowych, a dla osób starszych szczególnie groźne mogą okazać się zakażenia RSV i pneumokokami. Połączenie wirusa i bakterii może prowadzić do ciężkiego zapalenia płuc, zaostrzenia chorób przewlekłych, a nawet zagrażających życiu powikłań. Specjaliści przypominają, że skuteczną formą profilaktyki są szczepienia, z których warto skorzystać, zanim rozpocznie się okres wzmożonych zachorowań.

Infekcja, która może mieć poważne konsekwencje

W sezonie infekcyjnym organizm musi mierzyć się z wieloma zagrożeniami. Oprócz grypy i COVID-19 szerzy się RSV, czyli syncytialny wirus oddechowy. Niebezpieczeństwo stanowią również pneumokoki – bakterie, które mogą wywoływać m.in. zapalenie płuc, sepsę i zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych.

Szczególnie narażone są osoby po 65. roku życia oraz pacjenci z chorobami serca, cukrzycą, otyłością, astmą czy przewlekłą obturacyjną chorobą płuc. W tej grupie zakażenia mogą mieć cięższy przebieg i prowadzić do poważnych komplikacji zdrowotnych.

– W przypadku pneumokoków czy RSV czynniki ryzyka zachorowania i ciężkiego przebiegu są bardzo podobne – podkreśla prof. dr hab. n. med. Paweł Balsam z I Katedry i Kliniki Kardiologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego w rozmowie z agencją Newseria.

Jak wyjaśnia ekspert, u osób z chorobami współistniejącymi infekcje mogą znacznie pogorszyć stan zdrowia.

Wirus ułatwia bakteriom atak

RSV przenosi się przede wszystkim drogą kropelkową, ale do zakażenia może dojść również przez kontakt z zanieczyszczonymi rękami i przedmiotami. Sam wirus atakuje układ oddechowy, a jego działanie może ułatwić rozwój kolejnej infekcji.

Pneumokoki często bytują w nosogardle, nie wywołując żadnych objawów. Sytuacja zmienia się, gdy wirus uszkadza nabłonek dróg oddechowych i osłabia mechanizmy miejscowej odporności. W takich warunkach bakterie mogą łatwiej się namnażać i przedostawać do płuc.

– Wirusy torują drogę bakteriom w układzie oddechowym i świetnym tego przykładem jest właśnie syncytialny wirus oddechowy, czyli RSV – tłumaczy prof. dr hab. n. med. Piotr Rzymski z Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu.

Ekspert ostrzega, że nawet infekcja wirusowa o stosunkowo łagodnych objawach może poprzedzać poważne zakażenie bakteryjne. Jednym z najgroźniejszych następstw jest inwazyjna choroba pneumokokowa, która może zagrażać życiu.

Nie tylko zapalenie płuc. Zagrożone jest również serce

Powikłania zakażeń RSV i pneumokokami nie ograniczają się do układu oddechowego. Szczególnie niebezpieczne są dla osób, które już wcześniej zmagały się z chorobami układu krążenia.

Infekcja może doprowadzić do zaostrzenia niewydolności serca, a także zwiększyć ryzyko zawału i udaru mózgu. U części pacjentów skutki choroby utrzymują się długo po ustąpieniu gorączki i innych objawów.

– Pacjent po zachorowaniu niestety ma niższą wydolność niż przed nim. Bardziej się męczy, może mniej zrobić na co dzień, przejść krótszy dystans podczas spaceru, co wpływa na jakość jego życia – wyjaśnia prof. Paweł Balsam.

Dla seniorów oznacza to niekiedy długą rekonwalescencję, trudności w wykonywaniu codziennych czynności i utratę części dotychczasowej samodzielności.

Dane pokazują skalę problemu

Według danych przytoczonych w materiale, w 2025 roku w Polsce zgłoszono blisko 3,5 tys. przypadków inwazyjnej choroby pneumokokowej. Raportowana śmiertelność wyniosła 34,8 proc., a najwyższy poziom odnotowano wśród osób powyżej 65. roku życia.

Niepokojące są również dane dotyczące hospitalizacji. W sezonie 2025/2026 z powodu RSV jako głównego rozpoznania hospitalizowano w Polsce 278 osób w wieku co najmniej 65 lat. Z kolei z powodu chorób pneumokokowych w szpitalach leczono blisko 4 tys. pacjentów, z czego 56,3 proc. stanowiły osoby po 65. roku życia.

Specjaliści zaznaczają, że dane dotyczące RSV należy interpretować z uwzględnieniem zmian w systemie raportowania. Obowiązek zgłaszania potwierdzonych zakażeń wprowadzono w Polsce w 2023 roku, dlatego obserwacje z kolejnych lat pozwalają lepiej analizować następstwa choroby.

Szczepienia jako element ochrony

Eksperci podkreślają, że szczepienia przeciw RSV i pneumokokom mogą ograniczyć ryzyko ciężkiego przebiegu zakażeń oraz ich powikłań. Chronią przed różnymi patogenami, dlatego szczepienie przeciwko jednemu z nich nie zastępuje ochrony przed drugim.

Co istotne, na szczepienie przeciw RSV i pneumokokom można zdecydować się także poza szczytem sezonu infekcyjnego. W przypadku RSV odporność rozwija się zwykle w ciągu około dwóch tygodni, a w przypadku pneumokoków – mniej więcej miesiąca.

– Każdy moment na zaszczepienie się na RSV i pneumokoki jest dobry, czy to jest jesień, zima, lato czy wiosna. Nie czekajmy, tylko to zróbmy – podkreśla prof. Paweł Balsam.

W zależności od wskazań szczepienia przeciw RSV i pneumokokom mogą być podawane podczas jednej wizyty albo w odstępie czasu. Konkretne rozwiązanie warto omówić z lekarzem.

Jakie szczepionki są dostępne dla seniorów?

Osoby starsze mają możliwość zaszczepienia się zarówno przeciw RSV, jak i pneumokokom. W Polsce dostępne są różne preparaty, które różnią się m.in. zakresem ochrony i schematem podawania.

W przypadku RSV stosuje się szczepionki przeznaczone do ochrony przed tym wirusem. Według przytoczonych informacji osoby w wieku 65 lat i starsze mogą korzystać z bezpłatnej refundacji na określonych zasadach, natomiast w grupie 60–64 lata przewidziano 50-procentową odpłatność. Przed szczepieniem warto potwierdzić aktualne warunki refundacji i kwalifikację w placówce medycznej.

Szczepienia przeciw pneumokokom obejmują preparaty skoniugowane o różnej walentności, m.in. 13-, 20- i 21-walentne. Dobór szczepionki zależy od sytuacji zdrowotnej pacjenta oraz obowiązujących zaleceń. W przypadku dorosłych często wystarcza jeden schemat szczepienia, bez konieczności regularnego powtarzania dawek, ale decyzję należy skonsultować z lekarzem.

Specjaliści zwracają także uwagę, że przebycie zakażenia RSV nie zapewnia trwałej ochrony przed kolejną infekcją. Ponowne zachorowania mogą występować nawet w trakcie jednego sezonu.

Warto więc zadbać o profilaktykę, zanim pojawią się objawy choroby. Dla seniorów, zwłaszcza tych z chorobami przewlekłymi, rozmowa z lekarzem o szczepieniach przeciw RSV i pneumokokom może być ważnym krokiem w kierunku ochrony zdrowia, sprawności i samodzielności.

Źródło: Newseria