Lepszy dostęp do danych, rozwój nowoczesnych technologii i większe wykorzystanie krajowego materiału genetycznego – to główne kierunki zmian, które mają wzmocnić konkurencyjność polskich hodowców bydła mlecznego. Strategię „Federacja 2030” przedstawiono podczas spotkania przedstawicieli Polskiej Federacji Hodowców Bydła i Producentów Mleka z ministrem rolnictwa Stefanem Krajewskim w Parzniewie. Wśród omawianych zagadnień znalazły się również cyfryzacja gospodarstw, rozwój biotechnologii oraz współpraca nauki z praktyką rolniczą.
Nowoczesne technologie w służbie hodowców
Polskie mleczarstwo od lat odgrywa istotną rolę w europejskim sektorze rolno-spożywczym. Utrzymanie konkurencyjności wymaga jednak dalszych inwestycji, dostępu do innowacyjnych rozwiązań oraz systematycznego doskonalenia krajowej hodowli. Odpowiedzią na te potrzeby ma być strategia „Federacja 2030”, przygotowana przez Polską Federację Hodowców Bydła i Producentów Mleka (PFHBiPM).
Dokument zakłada rozwój usług wspierających hodowców w zarządzaniu stadami, poprawie zdrowotności zwierząt i zwiększaniu efektywności produkcji. Jednym z priorytetów jest upowszechnianie genotypowania, które pozwala dokładniej oceniać potencjał genetyczny bydła i podejmować bardziej świadome decyzje hodowlane.
Federacja planuje, że do 2030 roku genotypowaniem zostanie objętych 80 tys. zwierząt. Zakłada również wdrożenie oceny jednostopniowej dla sześciu ras, co ma umożliwić ocenę genomową ponad 90 proc. krajowej populacji aktywnej.
Minister rolnictwa Stefan Krajewski podkreślił, że dalszy rozwój sektora wymaga łączenia osiągnięć nauki z codzienną praktyką gospodarstw. Zwrócił również uwagę na potrzebę szerszego wykorzystywania potencjału polskich hodowców i krajowych dostawców materiału genetycznego.
Cyfryzacja i lepszy dostęp do danych
Ważnym elementem strategii będzie cyfryzacja procesów związanych z prowadzeniem gospodarstw mlecznych. Systemy SOL i FedInfo mają zostać rozwinięte w taki sposób, aby automatycznie wymieniały dane z urządzeniami wykorzystywanymi w gospodarstwach, w tym robotami udojowymi i systemami monitorowania zdrowia zwierząt. Przewidziano również integrację z zewnętrznymi bazami danych.
Takie rozwiązania mogą ułatwić hodowcom bieżącą kontrolę parametrów produkcji, szybsze wykrywanie problemów zdrowotnych oraz podejmowanie decyzji dotyczących żywienia, rozrodu i zarządzania stadem.
Federacja zamierza także rozwijać usługi doradcze, analizy mleka oraz nowe indeksy hodowlane, uwzględniające między innymi przydatność zwierząt do produkcji serowarskiej, współpracę z systemami automatycznego doju, cechy wystawowe i uwarunkowania środowiskowe. Planowane jest również rozszerzenie programu „Zielona Krowa” oraz ponad dwukrotne zwiększenie liczby techników wspierających gospodarstwa wyposażone w automatyczne systemy udojowe.
Na znaczenie cyfryzacji zwrócił uwagę także minister Stefan Krajewski. Resort rolnictwa pracuje nad Portalem Rolnika, który ma ułatwić dostęp do informacji i usług związanych z prowadzeniem gospodarstwa. Sprawniejszy przepływ danych ma pomóc rolnikom w planowaniu inwestycji, reagowaniu na problemy oraz korzystaniu z dostępnych instrumentów wsparcia.
„Centrum Buhaj Polski” – inwestycja w krajowy potencjał genetyczny
Jednym z kluczowych przedsięwzięć zaplanowanych w ramach „Federacji 2030” jest projekt „Centrum Buhaj Polski”. Jego celem jest rozwój krajowego zaplecza genetycznego, wykorzystanie potencjału najlepszych zwierząt z polskich hodowli oraz ograniczenie zależności od importowanego materiału genetycznego.
Projekt przewiduje między innymi produkcję i genotypowanie zarodków metodą in vitro, rozwój produkcji nasienia polskich buhajów, w tym nasienia seksowanego, a także stworzenie zintegrowanego systemu selekcji i kojarzeń. Hodowcy nadal będą mogli korzystać również z wartościowego materiału genetycznego pochodzącego z zagranicy.
Pierwsze zabiegi związane z produkcją zarodków metodą in vitro zostały już przeprowadzone. W Parzniewie przygotowywane jest tymczasowe laboratorium, a kolejnym etapem ma być utworzenie nowoczesnego Centrum Przyszłości, łączącego biotechnologię rozrodu, genotypowanie i selekcję genetyczną.
Partnerem projektu jest Stacja Hodowli i Unasieniania Zwierząt w Bydgoszczy. Na mocy umowy zawartej 9 września 2026 roku obie organizacje mają współpracować przy rozwoju programów hodowlanych oraz produkcji i sprzedaży materiału genetycznego. Przedsięwzięcie pozostaje otwarte na udział kolejnych partnerów.
Minister Stefan Krajewski zaznaczył, że rozwój krajowej genetyki może wzmocnić pozycję polskiej hodowli. Podkreślił jednocześnie, że realizacja tak ambitnego programu wymaga konkretnych nakładów finansowych i współpracy wielu instytucji. Wskazał na możliwość poszukiwania środków przeznaczonych na naukę, badania i wdrażanie innowacyjnych rozwiązań.
Współpraca nauki, administracji i gospodarstw
Podczas spotkania w Parzniewie omówiono również możliwości współpracy PFHBiPM z ministerstwem oraz instytucjami działającymi na rzecz rolnictwa. Wśród istotnych obszarów znalazły się prowadzenie ksiąg hodowlanych, organizacja szkoleń, upowszechnianie wyników badań i wymiana doświadczeń.
W realizację tych zadań mogą włączyć się między innymi instytuty badawcze, Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa, Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz ośrodki doradztwa rolniczego. Szczególne znaczenie ma upowszechnianie oceny wartości użytkowej bydła, dostarczającej hodowcom informacji niezbędnych do doskonalenia stad i planowania produkcji.
Do potrzeby wspierania rozwoju polskiej hodowli odniósł się również senator Ryszard Bober, przewodniczący Senackiej Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
– Inwestowanie w wiedzę, naukę i rozwój polskiej hodowli to inwestowanie w przyszłość całego sektora rolno-spożywczego. Potrzebujemy współpracy hodowców, naukowców, instytucji rolniczych i administracji, aby nowe rozwiązania trafiały bezpośrednio do gospodarstw – podkreśla senator.
Konkurencyjność polskiego mleczarstwa
Polska należy do czołowych producentów mleka w Europie i liczących się eksporterów produktów mleczarskich. Utrzymanie tej pozycji wymaga nie tylko wysokiej jakości surowca, lecz także inwestycji w innowacje, efektywność produkcji i rozwój krajowego zaplecza hodowlanego.
Strategia „Federacja 2030” łączy te cele, wskazując na znaczenie cyfryzacji, genetyki i doradztwa. Jej powodzenie będzie zależało od skutecznego wdrażania zaplanowanych rozwiązań, dostępności finansowania oraz współpracy instytucji z samymi hodowcami.
Rozwój nowoczesnej hodowli może przynieść korzyści zarówno poszczególnym gospodarstwom, jak i całemu polskiemu mleczarstwu. Kluczowe będzie to, aby nowe technologie i osiągnięcia naukowe przekładały się na praktyczne wsparcie rolników oraz długofalową konkurencyjność krajowej produkcji.












